GFPS - Polska

Pionierzy porozumienia. Andreas Lorek o genezie GFPS

Ponad dwadzieścia pięć lat temu pewien student z Fryburga Bryzgowijskiego otrzymał stypendium w Lublinie. Nie miał z tym szczególnych problemów. Problem stanowiło znalezienie odpowiedzi na pełnie niedowierzania, wciąż zadawane pytanie: dlaczego chce studiować akurat w Polsce? Tam zaś zetknął się z trudniejszym dylematem. Jego polscy koledzy wypytywali go o możliwości zdobycia stypendium studenckiego w RFN. Wtedy bez partyjnej lub związkowej legitymacji było to prawie niemożliwe. Student z Niemiec nadal szukając odpowiedzi, zapoczątkował niezwykłą inicjatywę.

Student ów nazywał się Georg Ziegler, dzisiaj jest urzędnikiem Komisji Europejskiej w Brukseli. W uroczystym wystąpieniu na obchodach 25. rocznicy GFPS, które odbyły się w dniach 17–20 września 2009 w Europamieście Görlitz/Zgorzelec, opowiadał o ówczesnym „osobistym wyzwaniu”. Zarówno dla niego, jak i dla jego kolegów ze studiów podział Europy był sprawą bolesną. Postanowili podjąć wspólne działania i w roku 1984 założyli GFPS, co było „wyrazem pragnienia jedności Europy”. Pierwsze stypendium sfinansowali z prywatnych składek zbieranych w systemie „30 x 20” – na specjalny fundusz 30 osób przez jeden semestr wpłacało miesięcznie 20 marek. Dzięki pomocy kilku fundacji, sponsorów i aktywnych członków organizacja szybko uzyskała solidną bazę, także finansową. Powstawało coraz więcej oddziałów w kolejnych miastach, „najpierw GFPS rozprzestrzeniała się szybko z południa na północ, dopiero później z zachodu na wschód”, tak Ziegler wspominał pierwsze lata. Przy okazji jubileuszu określił GFPS jako „prawdziwie europejską wspólnotę”, bowiem równocześnie piętnastą rocznicę istnienia obchodził GFPS-Polska, a najmłodszy członek rodziny, GFPS-Czechy świętował swoje dziesięciolecie.

Jednym z gości honorowych na obchodach jubileuszu organizacji był dawny wykładowca Georga Zieglera na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, profesor Władysław Bartoszewski, były minister spraw zagranicznych, obecnie sekretarz stanu w rządzie Donalda Tuska. Profesor Bartoszewski od początku wspierał tę instytucję, teraz zaangażował się jeszcze bardziej. W ramach specjalnego prezentu dla GFPS z okazji jubileuszu objął patronat nad GFPS-Polska. Patronką niemieckiego oddziału GFPS jest od wielu lat profesor Gesine Schwan.
W poruszającym i emocjonalnym przemówieniu minister Bartoszewski określił zasadniczy cel GFPS jako tworzenie spotkań. „Żyjemy w Europie, w której spotkania stały się czymś oczywistym”, mówił. Działacze stowarzyszenia nie szczędzili wysiłków, by organizować spotkania, kiedy wcale nie było to takie oczywiste. Dla Bartoszewskiego GFPS jest organizacją powstałą z pasji, prawdziwym nośnikiem wspólnoty europejskiej.
Polska konsul generalna w Kolonii, Jolanta Róża Kozłowska, wygłosiła przemówienie na temat historii GFPS – sama w połowie lat 80. była „duszą fryburskiego oddziału”, jak wcześniej powiedział o niej Georg Ziegler.

Jubileuszowa uroczystość nie mogłaby się odbyć bez życzliwego wsparcia Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej (FWPN), Niemiecko-Polskiej Fundacji Nauki, Ministerstwa Kultury i Nauki Saksonii oraz Polsko-Niemieckiej Wymiany Młodzieży (PNWM). Doktor Albrecht Lempp (prezes FWPN) przypomniał o nieustannym odnawianiu się, „zrzucaniu skóry” przez GFPS. Gdyż pełne pasji zaangażowanie utrzymuje się niezmiennie od kilku już pokoleń. W porównaniu do FWPN Niemiecko-Polska Fundacja Nauki jest stosunkowo nowym partnerem GFPS. Friedrich Zempel, szef działu spraw studenckich fundacji, przypomniał, że w przyszłym roku przypada piąta rocznica współpracy obu organizacji. Jego zdaniem byłby to dobry powód, żeby za rok urządzić w Saksonii kolejny jubileusz. Stephan Erb, prezes Polsko-Niemieckiej Wymiany Młodzieży, stwierdził, że jego organizacja została już „infiltrowana” przez GFPS. Obecnie siedmioro pracowników PNWM w Poczdamie i w Warszawie to byli stypendyści GFPS – organizacja jest więc znakomitym zapleczem, z którego PNWM może rekrutować pracowników.

W dyskusji „Quo vadis GFPS? – Stowarzyszenie Naukowo-Kulturalne w Europie Środkowej i Wschodniej wczoraj, dzisiaj i jutro” wzięli udział Gabriele Lesser, korespondentka prasowa w Warszawie, dawna koordynatorka oddziału GFPS w Kolonii, Adam Krzemiński, dziennikarz i publicysta, Denis Mysnik, ekspert do spraw Białorusi, były stypendysta organizacji, oraz Julia Roos, była pierwsza przewodnicząca GFPS. Dyskusję poprowadził Yaman Kouli. Gabriele Lesser życzyła sobie „pogłębienia i poszerzenia GFPS”. Stowarzyszenie powinno stać się jeszcze silniejsze, aby można było je poszerzyć o nowy kraj partnerski Izrael, „nie dlatego, że Izrael leży w Europie Środkowo-Wschodniej, ale dlatego, że kraj ten ma silne historyczne i kulturowe korzenie środkowoeuropejskie”. Siedzący na sali Georg Ziegler poprosił o głos i opowiedział się przede wszystkim za wzmocnieniem samej organizacji, zanim dojdzie do jej poszerzenia o nowe kraje. Wyraził cichą nadzieję, że GFPS-Polska mogłaby utworzyć stypendia dla studentów z Białorusi i Ukrainy, tak samo jak działacze GFPS w 1984 roku zaprosili młodych Polaków na semestr do Niemiec.
Dyskusja jeszcze raz pokazała zapał i energię do działania wśród członków GFPS. Na pewno kryje się tam duży potencjał do dalszego rozwoju. Pozostaje więc tylko życzyć „Sto lat!”.

***

Pioniere der Verständigung

Vor über 25 Jahren bekam ein junger Student aus Freiburg ein Stipendium für einen Auslandsaufenthalt in Lublin. Für ihn stellte das keine große Schwierigkeit dar. Schwierig war es vermutlich nur auf die vielen entsetzten Fragen, warum er ausgerechnet nach Polen zum Studieren wollte, eine passende Antwort zu finden. Dort wiederum wurde er mit wahrhaft schwierigen Fragen konfrontiert: Seine polnischen Kommilitonen fragten, ob er eine Möglichkeit kenne, wie auch sie in der Bundesrepublik Deutschland ein Studienaufenthalt verbringen könnten. Dies war aber so gut wie unmöglich, wenn man nicht das richtige Parteibuch hatte. Dennoch suchte der Student nach Antworten und startete damit eine ganz besondere Initiative.
	Andreas Lorek

Dieser junge Student heißt Georg Ziegler und ist heute Beamter bei der Europäischen Kommission in Brüssel. Auf dem 25-jährigen Jubiläum der GFPS, welches vom 17. bis 20. September 2009 in der Europastadt Görlitz/Zgorzelec stattfand, berichtete er in seiner Festansprache von der „persönlichen Herausforderung“ von damals. Die Teilung Europas empfanden er und seine Kommilitonen als schmerzhaft. Gemeinsam beschlossen sie zu handeln und gründeten 1984 die „GFPS als Manifestation des Willens zur Einheit Europas“, wie Ziegler betonte. Für das erste Stipendium sammelten sie nach dem Motto „30 x 20“ privat Spenden. 30 Personen gaben für ein Semester jeweils 20 DM pro Monat. Mit der Unterstützung von Stiftungen, Förderern und weiterer aktiver Mitglieder wurde die Organisation schnell auf ein festeres Fundament gestellt. In mehr und mehr Stadtgruppen organisierten sich die Mitglieder, „die GFPS verbreitete sich rasch von Süden nach Norden, erst später von Westen nach Osten“, berichtete Ziegler über die ersten Jahre. Nun, zum 25-jährigen Jubiläum, bezeichnete er die „GFPS als wahrhaft europäische Gemeinschaft“. Denn nicht nur das Jubiläum der GFPS e.V. wurde gefeiert, gleichzeitig jährte sich die Gründung der GFPS-Polska zum 15. Mal und GFPS-CZ als jüngstes Mitglieder Familie wurde zehn.

JEiner der damaligen Professoren von Ziegler an der Katholischen Universität Lublin war Prof. Dr. Władysław Bartoszewski. Der ehemalige Außenminister und derzeitige Staatssekretär Polens war einer der Ehrengäste auf dem GFPS-Jubiläum in Görlitz. Seit Beginn unterstützte er das Projekt, nun umso mehr. Als besonderes Geschenk an die GFPS hat Władysław Bartoszewski zum Jubiläum die Schirmherrschaft über die GFPS-Polska übernommen. Seit mehreren Jahren ist Prof. Dr. Gesine Schwan Schirmherrin der GFPS e.V. In einer emotionalen und bewegenden Rede bezeichnete Bartoszewski das Grundanliegen der GFPS als Schaffen von Begegnungen. „Wir leben in einem Europa in dem Begegnungen selbstverständlich geworden sind“, meinte er. Die Aktiven der GFPS setzten ihre ganze Kraft ein, um Begegnungen zu schaffen, als dies alles andere als selbstverständlich war. Die GFPS ist für ihn eine auf Leidenschaft gegründete Organisation, ein wahrer Träger Europäischer Gemeinschaft. Die polnische Generalkonsulin in Köln, Jolanta Róża Kozłowska, hielt eine persönliche Rede zur Geschichte der GFPS – schließlich war sie Mitte der 1980er Jahre die „gute Seele der Freiburger Stadtgruppe“, wie Georg Ziegler zuvor betonte.

Ohne die freundliche Unterstützung von der Stiftung für Deutsch-Polnische Zusammenarbeit (SdpZ), der Deutsch-Polnischen Wissenschaftsstiftung (DPWS), dem Sächsischen Ministerium für Wissenschaft und Kunst (SMWK) und dem Deutsch-Polnischen Jugendwerk (DPJW) wäre das Jubiläum nicht realisierbar gewesen. Dr. Albrecht Lempp, Geschäftsführer der SdpZ, wies auf die ständige Erneuerung und „Häutung“ der GFPS hin. Denn seit mehreren Generationen wird das Engagement stets weiter getragen. Im Vergleich zur SdpZ ist das SMWK ein relativ junger Partner der GFPS. Im kommenden Jahr jährt sich die Zusammenarbeit zum fünften Mal, berichtete Friedrich Zempel, Leiter des Referats für Studentische Angelegenheiten des SMWK. Eigentlich ein Grund nächstes Jahr ein weiteres Jubiläum in Sachsen zu feiern, schlug er vor. Stephan Erb, Geschäftsführer des DPJW, bemerkte, dass seine Organisation bereits von der GFPS „unterwandert“ sei. Derzeit sind sieben Mitarbeiter in Potsdam und Warschau aus der GFPS – die Gemeinschaft ist also ein wahrer Pool an potentiellen Mitarbeitern für das DPJW.

Über das Thema „Quo vadis GFPS? – Die Gemeinschaft für studentischen Austausch in Mittel- und Osteuropa gestern, heute und morgen“ diskutierten Gabriele Lesser, Auslandskorrespondentin in Warschau und ehemalige Koordinatorin der Stadtgruppe Köln, Adam Krzemiński, Journalist und Publizist, Denis Mysnik, Belarusexperte und ehemaliger GFPS-Stipendiat und Julia Roos, ehemalige erste Vorsitzende von GFPS e.V. Die Diskussion wurde von Yaman Kouli geleitet. Gabriele Lesser wünschte sich eine „Vertiefung und Erweiterung der GFPS“. Die Gemeinschaft soll noch stärker werden, erweitern würde sie die GFPS mit dem neuen Partnerland Israel, „nicht weil Israel in Mittel- und Osteuropa liegt, sondern weil Israel starke historische und kulturelle mitteleuropäische Wurzeln hat“. Georg Ziegler meldete sich aus dem Auditorium zu Wort und plädierte in erster Linie für die Vertiefung, bevor man um weitere Länder erweitert. Er äußerste als heimliche Hoffnung den Wunsch, dass die GFPS-Polska Stipendien für Belarussen und Ukrainer in Polen schaffen sollte, so wie die Aktiven 1984 junge Polen für ein Semester nach Deutschland eingeladen haben. Die Begeisterung und Schaffenskraft der GFPS-Mitglieder hat sich in dieser Diskussion erneut gezeigt. Auf jeden Fall gibt es viel Potential für eine weitere Entwicklung. Bleibt nur noch „Sto lat“ zu wünschen.

Strona najlepiej wygląda w MS Internet Explorer (wersja 4.0 i nowsze), w 16-bitowej palecie kolorów oraz
rozdzielczości 1024x768. Proszę o wszelkie komentarze i uwagi.